แหล่งดำน้ำประดิษฐ์บนเกาะเต่า

Share

จุดดำน้ำเทียมคือโครงสร้างที่มนุษย์สร้างขึ้น ออกแบบมาเพื่อกระจายแรงกดดันจากการท่องเที่ยวออกจากแนวปะการังธรรมชาติ พร้อมกับสร้างแหล่งที่อยู่อาศัยใหม่ให้ปะการังและสัตว์ทะเล

นักเรียนจะได้สำรวจด้านวิศวกรรมและนิเวศวิทยาของจุดดำน้ำอย่าง Junkyard Reef หรือ Buoyancy World และเรียนรู้ว่ามีการเลือกวัสดุพื้นผิวอย่างไรเพื่อส่งเสริมการลงเกาะของปะการังและการเข้ามาอยู่อาศัยของปลา

ด้วยการฝึกบนโครงสร้างเหล่านี้ Black Turtle Dive ช่วยฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมของเกาะเต่า สร้างจุดเชื่อมต่อให้สัตว์ทะเลเดินทางระหว่างระบบแนวปะการังธรรมชาติ

มาเยือนจุดดำน้ำเทียมแห่งหนึ่งของเกาะเต่า

เกาะเต่าเป็นจุดหมายดำน้ำลึกที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลกมาเป็นเวลานาน และเมื่อจำนวนนักดำน้ำเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา จึงมีการสร้างจุดดำน้ำเทียมขึ้นหลายแห่ง ซึ่งช่วยลดผลกระทบต่อแนวปะการังที่เปราะบาง

จุดดำน้ำเทียมเหล่านี้สร้างประโยชน์สำคัญหลายประการให้แก่สิ่งแวดล้อมและชุมชนท้องถิ่น

Exploring Artificial Reef Projects: Marine Conservation Course In Thailand

 

ประโยชน์บางส่วนได้แก่:

1) ลดแรงกดดันต่อจุดดำน้ำยอดนิยมบางแห่งรอบเกาะเต่า

การมีจุดดำน้ำทางเลือกให้เลือกมากขึ้นเมื่อจัดตารางทริปดำน้ำ หมายถึงจำนวนนักดำน้ำที่จุดดำน้ำธรรมชาติยอดนิยมของเกาะเต่าที่น้อยลง

2) เพิ่มจำนวนจุดฝึกดำน้ำที่เหมาะสำหรับนักดำน้ำมือใหม่

ยกเว้น HTMS Sattakut & MV Trident แล้ว จุดดำน้ำเทียมทุกแห่งของเกาะเต่าเหมาะสำหรับการดำน้ำฝึกในน้ำตื้น

โปรแกรม Discover Scuba Diving และหลักสูตร Open Water diver ได้ประโยชน์จากพื้นทรายกว้างที่นักดำน้ำมือใหม่สามารถว่ายข้ามไปมาขณะฝึกการควบคุมการลอยตัว โดยไม่ทำให้แนวปะการังเสียหาย

3) เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอนุบาลของสัตว์ทะเล มอบบ้านที่ยั่งยืนให้สิ่งมีชีวิตหลายชนิด

แนวปะการังเทียมมีพื้นผิวแข็งที่สาหร่ายและเพรียงสามารถเกาะได้ และปะการังสามารถเติบโตได้ อีกทั้งยังเป็นโครงสร้างที่มีรอยแยกและรูโพรง ให้สัตว์ทะเลได้ใช้เป็นที่หลบภัยและที่ซ่อนตัวจากผู้ล่า

4) เพิ่มปริมาณปะการังในน่านน้ำรอบเกาะเต่าผ่านโครงการขยายพันธุ์ปะการัง

ชิ้นส่วนปะการังถูกเก็บจากชิ้นที่ตกอยู่บนพื้นทะเล (ปะการังหลุดร่อน หรือ corals of opportunity) ซึ่งแตกหักจากพายุ หรือจากเรือที่ทอดสมอหรือเกยตื้น

จากนั้นเราจึงนำไปปลูกย้ายลงบนโครงสร้างเทียมที่ช่วยให้ชิ้นส่วนปะการังเติบโตขึ้นใหม่

เมื่อปะการังโตพอแล้ว ก็มีตัวอย่างที่ชิ้นส่วนปะการังถูกนำออกจากโครงสร้างเทียมและย้ายกลับไปปลูกบนแนวปะการังธรรมชาติ เพื่อช่วยให้แนวปะการังฟื้นตัวและเจริญงอกงาม

แนวปะการังเทียมที่มนุษย์สร้างขึ้นส่วนใหญ่วางแผนไว้บนพื้นทะเลราบที่มีทรายมากและมีโครงสร้างแนวปะการังเดิมน้อยหรือไม่มีเลย

ต่อไปนี้คือตัวอย่างบางส่วนของจุดดำน้ำเทียมยอดนิยมบนเกาะเต่า

จุดดำน้ำ Junkyard Reef เกาะเต่า
จุดดำน้ำ Junkyard Reef เกาะเต่า

จุดดำน้ำ Junkyard Reef เกาะเต่า

ในปี 2006 เมื่อโครงเหล็กของหลังคาบังแดดเรือสปีดโบ๊ตลำหนึ่งกำลังกระแทกแนวปะการังใกล้แม่หาด นักดำน้ำกลุ่มหนึ่งที่ใส่ใจการอนุรักษ์ได้ออกไปช่วย

แต่แทนที่จะเก็บโครงเหล็กนั้นกลับขึ้นฝั่ง พวกเขากลับมีความคิดอื่น พวกเขาว่ายน้ำออกไปแล้วทิ้งมันลงบนพื้นทราย

และนั่นคือจุดเริ่มต้นเล็กๆ ของสิ่งที่ปัจจุบันกลายเป็นหนึ่งในจุดฝึกดำน้ำที่ได้รับความนิยมมากที่สุดของเกาะ ตั้งอยู่ห่างจากชายฝั่งตะวันตกของเกาะเต่า 500 เมตร

จุดนี้เริ่มที่ความลึกราว 6 เมตร ทางตะวันตกของแนวปะการังน้ำตื้นนอกอ่าวแม่หาด และทอดยาวออกไปบนพื้นทราย จุดที่ลึกที่สุดอยู่ที่ราว 11 เมตร

เมื่อเวลาผ่านไปก็มีการเพิ่มโครงสร้างเข้ามา โดยใช้วัสดุหลากหลายชนิด รวมถึงอุปกรณ์ฟิตเนสเก่า เช่น ดัมเบลและจักรยานออกกำลังกาย และชั้นวางอุปกรณ์ดำน้ำเก่าที่ฟิตเนสและโรงเรียนสอนดำน้ำในท้องถิ่นบริจาคให้

จุดดำน้ำ Junkyard Reef เกาะเต่า - ปลาการ์ตูนอานม้า
จุดดำน้ำ Junkyard Reef เกาะเต่า – ปลาการ์ตูนอานม้า

สัตว์ทะเลที่หลากหลาย

เมื่อ Junkyard Reef พัฒนาและขยายใหญ่ขึ้น ก็ดึงดูดสัตว์ทะเลเข้ามามากขึ้น

มีการออกแบบโครงสร้างซีเมนต์โดยเฉพาะสำหรับปลูกปะการัง และยังมีการเพิ่มรถบรรทุกเก่าที่ถอดเครื่องยนต์ออกและทำความสะอาดให้ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อมแล้วเข้ามาในจุดดำน้ำที่ขยายตัวไม่หยุดแห่งนี้

ในปี 2011 มีการจัดตั้งแปลงอนุบาลปะการัง ซึ่งทำให้การเลี้ยงชิ้นส่วนปะการังขนาดเล็กให้โตก่อนนำไปปลูกบนโครงสร้างทำได้ง่ายขึ้น

ตั้งแต่นั้นมาก็มีการใช้โครงสร้างเหล็กเส้น ซึ่งมักออกแบบเป็นแบบโมดูลาร์ โครงสร้างเหล่านี้ยึดชิ้นส่วนปะการังได้ง่าย ให้กระแสน้ำและคลื่นผ่านไปได้โดยมีแรงต้านน้อยที่สุด และน่าจะใช้งานได้ราวหนึ่งทศวรรษ

และเมื่อในที่สุดโครงสร้างพังลงด้วยน้ำหนักของปะการังที่สมบูรณ์ซึ่งเติบโตอยู่บนนั้น ปะการังก็จะยังคงเติบโตต่อไป

ในปี 2018 The Art Rising ซึ่งเป็นโครงการศิลปะเพื่อสังคม ได้ออกแบบ ระดมทุน และสร้าง Mazu – โครงสร้างคอนกรีตหนักเกือบ 2 ตันที่มีโครงเหล็กรองรับและหุ้มด้วยตาข่ายก่อนจะฉาบซีเมนต์

นี่คือโครงสร้างที่หนักที่สุดใน Junkyard และต้องใช้ถังพลาสติกขนาด 20 ลิตรมากกว่า 100 ใบ เพื่อทำให้ลอยไปยังตำแหน่งแล้วจมลง

ปัจจุบัน Junkyard เป็นบ้านของสัตว์ทะเลหลัก 100 ชนิด รวมถึงปลาปักเป้า ปลาการ์ตูนอานม้า ปลาค้างคาว (Tailfin Batfish) ปลาสร้อยนกเขาวัยอ่อน และอื่นๆ อีกมากมาย

ที่ Junkyard Reef ยังมีปะการังที่ปลูกย้ายไว้มากกว่า 1000 ต้น

Junkyard Reef ยังคงพัฒนาต่อไปอย่างต่อเนื่อง และเป็นตัวอย่างชั้นยอดของสิ่งที่ชุมชนท้องถิ่นและอาสาสมัครผู้ทุ่มเทจำนวนมากสามารถทำให้สำเร็จได้เมื่อเวลาผ่านไป

ที่นี่ยังเป็นตัวอย่างที่ดีเยี่ยมว่าเราสามารถเริ่มสร้างจุดดำน้ำเทียมด้วยงบประมาณน้อยและปล่อยให้มันเติบโตขึ้นตามเวลาได้อย่างไร

โครงสร้างเทียมที่จุดดำน้ำ Buoyancy World
โครงสร้างเทียมที่จุดดำน้ำ Buoyancy World

จุดดำน้ำ Buoyancy World เกาะเต่า

การวางแผน การเตรียมการ และการติดตั้ง Buoyancy World เป็นโครงการระดับทั้งเกาะที่รวมนักดำน้ำ ธุรกิจท้องถิ่น และชุมชนท้องถิ่นในวงกว้างเข้าไว้ด้วยกันในช่วงปี 2009-2011

Buoyancy World ตั้งอยู่ในน้ำลึก 10 ถึง 16 เมตร ว่ายน้ำไปทางเหนือจาก Twins ซึ่งเป็นจุดดำน้ำยอดนิยมที่สุดของเกาะเต่าเพียงไม่ไกล และแนวคิดของที่นี่ก็เรียบง่าย

แนวคิดคือการสร้างจุดดำน้ำสำหรับการฝึกดำน้ำโดยเฉพาะ เพื่อให้ชุมชนนักดำน้ำช่วยลดแรงกดดันต่อแนวปะการังธรรมชาติ และมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการเติบโตของสัตว์ทะเลและปะการัง

โรงเรียนสอนดำน้ำและธุรกิจหลายแห่งร่วมสนับสนุนด้วยการสร้างโครงสร้างของตนเอง ได้แก่ เต่า ฉลาม และปลาหมึกยักษ์ตัวมหึมา ยังมีซากเรือที่เป็นที่ตั้งของแปลงอนุบาลปะการังด้วย แม้ว่าตอนนี้จะกลายเป็นปะการังมากกว่าซากเรือไปแล้ว

ที่ Buoyancy World มีสัตว์ทะเลเจ๋งๆ อาศัยอยู่ เช่น ปลานกขุนทองอกแดง (red breasted Wrasse) ปลาวัวไททัน ปลาค้างคาว และปลาโนรีครีบยาว (Long fin Bannerfish) เป็นต้น

ซากเรือ HTMS Sattakut - ห้องบังคับเรือ
ซากเรือ HTMS Sattakut – ห้องบังคับเรือ

จุดดำน้ำ HTMS Sattakut เกาะเต่า

หลังจากกำจัดวัสดุมีพิษออกทั้งหมดแล้ว กองทัพเรือไทยได้ดำเนินการจมเรือ Sattakut แบบควบคุมเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2011 ลงบนพื้นทรายทางใต้ของจุดดำน้ำ Hin Pee Wee ทำให้เกาะมีจุดดำน้ำซากเรือระดับเฟิร์สคลาส

ด้วยความลึกสูงสุดต่ำกว่า 30 เมตรเล็กน้อย และส่วนที่ตื้นที่สุดของซากเรืออยู่ที่ราว 18 เมตร ที่นี่จึงเป็นไดฟ์ที่นักดำน้ำระดับ Advancedจะเพลิดเพลินได้อย่างแน่นอน รวมถึงใช้สำหรับการฝึก Wreck & deep diver

ตอนนี้ผ่านมา 15 ปีแล้วนับตั้งแต่เรือถูกจม ซากเรือกลายเป็นบ้านของสัตว์ทะเลหลากหลายชนิด

คุณจะเห็นฝูงปลาหางเหลือง (yellow tail fusilier) และปลากะพงข้างปาน (one spot snapper) ว่ายวนอยู่รอบนอกซากเรือ

ภายในซากเรือ คุณจะพบปลาสร้อยนกเขาสีน้ำตาล (brown sweetlips) รวมถึงปลาม่งจุดส้ม (orange spotted trevally) ปลาเก๋าหลายชนิด และปลาสลิดหินตัวเล็กๆ นับพันตัวที่อยู่บนตัวซากเรือเลย

เมื่อทัศนวิสัยดี คุณจะมองเห็น Hin Pee Wee และสามารถรวมไว้ในแผนการดำน้ำได้ หากคุณดำน้ำด้วย Nitrox และบัดดี้ของคุณใช้อากาศได้ดี

ระยะที่ใกล้กันนี้ได้รับการวางแผนไว้ โดยมีเป้าหมายอีกเช่นกันเพื่อลดผลกระทบต่อแนวปะการังธรรมชาติที่ White Rock ที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งรองจาก Twins แล้วถือเป็นจุดดำน้ำยอดนิยมที่สุดรอบเกาะเต่า

โครงการ HTMS Sattakut เป็นความร่วมมือระหว่างกองทัพเรือไทย กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (DMCR) และหน่วยงานปกครองท้องถิ่นของเกาะเต่า และแน่นอนว่าเป็นจุดดำน้ำเทียมน้ำลึกที่ประสบความสำเร็จที่สุดและจุดดำน้ำซากเรือชั้นนำของเกาะเต่า

นอกจากนี้ยังมีจุดดำน้ำและโครงสร้างเทียมอยู่ในอีกหลายจุดรอบเกาะเต่า

จุดดำน้ำ Aow Leuk - พื้นที่จุดดำน้ำเทียม
จุดดำน้ำ Aow Leuk – พื้นที่จุดดำน้ำเทียม

จุดดำน้ำ Aow Leuk เกาะเต่า

Aow Leuk ทางฝั่งใต้ของเกาะเต่ามีโครงสร้างหลายชุด รวมถึงโครงสร้างใหม่ที่ได้รับกระแสไฟฟ้าแรงต่ำจากเครื่อง NETV3 Duo ของ Coral Aid

อีกโครงการหนึ่งใน Aow Leuk คือโครงสร้างบล็อกคอนกรีตที่ Hin Ngam ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก DMCR เป็นโครงบล็อกคอนกรีตทรงสี่เหลี่ยมขนาด 5 เมตร หนักกว่าหนึ่งตัน นำมาวางซ้อนทับกันจนกลายเป็นโครงสร้างคอนกรีตขนาดใหญ่

จุดดำน้ำ Tanote Bay บนเกาะเต่า - สกู๊ตเตอร์
จุดดำน้ำ Tanote Bay บนเกาะเต่า – สกู๊ตเตอร์

จุดดำน้ำ Tanote Bay เกาะเต่า

Tanote Bay มีเรือคาตามารันจมอยู่ซึ่งเป็นบ้านของสิ่งมีชีวิตมากมาย และอีกฝั่งหนึ่งของแนวปะการังธรรมชาติก็มีโครงสร้างเทียมอยู่อีก

โครงการรีฟบอล (reef ball) ที่ประสบความสำเร็จที่นี่ได้ช่วยทดแทนส่วนของแนวปะการังธรรมชาติที่สูญเสียไปจากการพังทลายของดินและดินถล่มบางส่วน ซึ่งเกิดจากเทคนิคการก่อสร้างในอดีต